Chodnik a droga dla pieszych: Kluczowe zmiany w przepisach

Wrzesień 2022 roku przyniósł istotne zmiany w przepisach ruchu drogowego w Polsce, które dotknęły zarówno kierowców, jak i pieszych. Choć najwięcej uwagi skupiło zaostrzenie kar dla kierowców, to nowelizacja Ustawy o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg wprowadziła również modyfikacje w definicjach i zasadach dotyczących infrastruktury pieszej. Jedną z kluczowych zmian jest przekształcenie chodników i dróg dla pieszych w jednolite pojęcie – drogi dla pieszych. Czy to oznacza rewolucję dla pieszego? Sprawdźmy!

Co dokładnie się zmieniło w nazewnictwie?

Zgodnie z artykułem 26 Ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r., od 21 września 2022 roku nastąpiły następujące zmiany w terminologii:

• Chodniki i drogi dla pieszych stały się drogami dla pieszych.
• Drogi dla rowerów i pieszych przekształcono w drogi dla pieszych i rowerów.
• Estakady i kładki dla pieszych zyskały miano wiaduktów lub mostów.
• Jednopoziomowe skrzyżowania dróg publicznych są teraz skrzyżowaniami.
• Przejazdy dla rowerzystów to obecnie przejazdy dla rowerów.
• Wielopoziomowe skrzyżowania dróg publicznych w formie węzłów drogowych to węzły.
• Wielopoziomowe skrzyżowania dróg publicznych jako przejazdy drogowe stały się wiaduktami.

Dodatkowo, nowe znaczenie zyskały pojęcia takie jak droga, jezdnia, pas drogowy, zjazd, drogowy obiekt inżynierski, obiekt mostowy, droga wewnętrzna, droga o nawierzchni gruntowej (droga gruntowa), droga o nawierzchni twardej (droga twarda), droga dla pieszych, droga dla rowerów, droga dla pieszych i rowerów, pobocze, przejazd dla rowerów i inne.

Chodnik stał się drogą dla pieszych – co to oznacza w praktyce?

Mimo zmiany nazewnictwa, dla większości pieszych w codziennym użytkowaniu dróg, rewolucja ta jest raczej formalna niż praktyczna. Dotychczasowe chodniki, które znamy z miast i wsi, w świetle nowych przepisów stają się po prostu częścią drogi dla pieszych. Nowe przepisy techniczno-budowlane definiują drogę dla pieszych jako strukturę składającą się z trzech potencjalnych części:

• Chodnik – przeznaczony wyłącznie dla ruchu pieszych oraz osób poruszających się przy użyciu urządzenia wspomagającego ruch (np. hulajnoga bezsilnikowa, rolki).
• Pas buforowy – przylegający do chodnika od strony jezdni, torowiska tramwajowego lub drogi dla rowerów. Może być wykorzystywany na przykład do postoju pojazdów (o ile przepisy na to pozwalają) lub jako przestrzeń oddzielająca ruch pieszy od jezdni.
• Pas obsługujący – przylegający do chodnika od strony granicy pasa drogowego (np. przy budynkach). Przeznaczony jest do pełnienia funkcji innych niż ruch pieszy, takich jak prowadzenie działalności gospodarczej (np. wystawienie ogródka kawiarnianego), umieszczanie urządzeń drogowych, obiektów małej architektury, czy zapewnienie dostępu do budynków (np. podjazdy dla osób niepełnosprawnych, schody).

Warto zaznaczyć, że dotychczas przepisy Prawa o ruchu drogowym często używały pojęć „chodnik” i „droga dla pieszych” zamiennie. Na przykład, przepisy dopuszczały zatrzymanie lub postój pojazdu tylko na chodniku, co w praktyce mogło być mylące. Rozróżnienie w terenie było problematyczne, gdyż chodnik nie wymagał oznakowania, a droga dla pieszych – tak (znak C-16). Mimo to, oba te elementy pełniły zasadniczo tę samą funkcję w pasie drogowym.

Czy można parkować na drodze dla pieszych po zmianach?

Dobra wiadomość – nowe przepisy nie zmieniają zasad dotyczących parkowania na drogach dla pieszych. Oznacza to, że nadal dopuszczalne jest zatrzymanie lub postój pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 t na drodze dla pieszych, pod pewnymi warunkami:

• Na danym odcinku jezdni nie może obowiązywać zakaz zatrzymania lub postoju.
• Szerokość chodnika (rozumianego jako część drogi dla pieszych przeznaczona do ruchu pieszych) musi wynosić co najmniej 1,5 m.
• Postój nie może utrudniać ruchu pieszych.
• Pojazd musi być umieszczony kołami jednego boku lub przedniej osi na drodze dla pieszych.
• Dodatkowo, pojazd ustawiony przednią osią na drodze dla pieszych nie może tamować ruchu pojazdów na jezdni.

Szerokość chodnika na drodze dla pieszych mierzy się w dotychczasowy sposób – jako szerokość części drogi przeznaczonej do ruchu pieszych, na której nie występują przeszkody.

Rower, hulajnoga elektryczna i UTO na drodze dla pieszych – co się zmieniło?

Przepisy dotyczące poruszania się hulajnogami elektrycznymi i urządzeniami transportu osobistego (UTO) po drogach dla pieszych odnoszą się teraz wprost do drogi dla pieszych, a nie tylko do chodnika. Oznacza to, że kierujący tymi pojazdami, w przypadkach dozwolonych Prawem o ruchu drogowym, mogą korzystać z całej szerokości drogi dla pieszych, w tym również pasa buforowego i obsługującego (o ile nie jest to sprzeczne z innymi przepisami lub przeznaczeniem tych pasów).

Natomiast korzystanie z drogi dla pieszych przez rowerzystów nadal jest ograniczone do wyjątkowych sytuacji. Jest to dozwolone, na przykład, w trudnych warunkach atmosferycznych (śnieg, silny wiatr, ulewa), gdy:

• Szerokość części drogi dla pieszych przeznaczonej do ruchu pieszych (chodnika) wynosi co najmniej 2 m.
• Brak jest drogi dla rowerów, drogi dla pieszych i rowerów lub pasa ruchu dla rowerów.

Warto pamiętać, że w takich sytuacjach rowerzysta jest zobowiązany ustępować pierwszeństwa pieszym i nie utrudniać im ruchu.

Przejście sugerowane – nowość obok przejścia dla pieszych

Od 21 września 2022 roku, obok dobrze znanego przejścia dla pieszych, pojawiło się nowe pojęcie – przejście sugerowane. Jest to nieoznakowane, ale dostosowane technicznie miejsce, które umożliwia pieszym przekraczanie jezdni, drogi dla rowerów lub torowiska wyodrębnionego z jezdni.

Kluczowa różnica, z punktu widzenia pieszego, jest zasadnicza: na przejściu dla pieszych pieszy ma pierwszeństwo przed pojazdami. Natomiast na przejściu sugerowanym pieszy nie ma pierwszeństwa. Musi zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pojazdom.

Pod względem technicznym, przejście sugerowane i przejście dla pieszych mogą być do siebie podobne – mogą być oświetlone, powinny posiadać obniżony krawężnik i system oznaczeń fakturowych (np. dla osób niedowidzących). Jednak zasadnicza różnica tkwi w oznakowaniu. Przejście dla pieszych jest oznakowane znakami pionowymi (D-6 lub D-6b) oraz znakami poziomymi (P-10 – „zebra”) lub tylko znakami pionowymi. Natomiast przejście sugerowane nie jest oznakowane żadnymi znakami drogowymi.

Na przejściu sugerowanym zarówno pieszy, jak i kierowca muszą zadbać o wzajemną widoczność, aby bezpiecznie podjąć decyzję o przekroczeniu drogi. Przejście sugerowane ma na celu umożliwienie bezpieczniejszego przekraczania jezdni w miejscach, które nie są formalnie wyznaczone jako przejścia dla pieszych, ale są do tego przystosowane.

Przechodzenie przez drogę dla rowerów – nowe zasady

Od 21 września 2022 roku, przekraczanie drogi dla rowerów przez pieszych podlega nowym zasadom, zbliżonym do zasad przekraczania jezdni. Pieszy, wchodząc na drogę dla rowerów lub przechodząc przez nią, jest zobowiązany do zachowania szczególnej ostrożności i korzystania z przejścia dla pieszych, jeśli takie jest wyznaczone.

Przechodzenie przez drogę dla rowerów poza przejściem dla pieszych jest dozwolone w dwóch przypadkach:

• Na przejściu sugerowanym.
• Poza przejściem sugerowanym, jeżeli odległość od najbliższego przejścia dla pieszych przekracza 100 m.

Dotychczas przepisy nie regulowały tych kwestii, co często prowadziło do konfliktów między pieszymi a rowerzystami, użytkownikami hulajnóg elektrycznych i UTO. Warto podkreślić, że miejsce przekraczania drogi dla rowerów wyznaczone jedynie za pomocą znaku poziomego P-10 (zebra) nie jest ani przejściem dla pieszych, ani przejściem sugerowanym. Przejście dla pieszych wymaga znaku pionowego D-6, a przejście sugerowane nie posiada żadnych znaków.

Podsumowanie zmian

Zmiany w przepisach dotyczące chodników i dróg dla pieszych, choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się kosmetyczne, wprowadzają istotne uporządkowanie terminologii i zasad ruchu. Najważniejsze punkty, które warto zapamiętać to:

• Chodnik stał się częścią drogi dla pieszych, ale praktyczne zasady użytkowania w większości przypadków pozostają bez zmian.
• Zasady parkowania na drogach dla pieszych nie uległy zmianie.
• Użytkownicy hulajnóg elektrycznych i UTO mogą korzystać z całej szerokości drogi dla pieszych.
• Pojawiło się nowe pojęcie przejścia sugerowanego, gdzie pieszy nie ma pierwszeństwa.
• Przechodzenie przez drogę dla rowerów regulowane jest teraz zasadami zbliżonymi do przekraczania jezdni.

Znajomość tych zmian pozwoli na bezpieczniejsze i bardziej świadome poruszanie się po drogach, zarówno pieszo, jak i pojazdami.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy chodnik to teraz to samo co droga dla pieszych?

W świetle nowych przepisów, tak. Chodnik jest teraz definiowany jako część drogi dla pieszych. Formalnie, pojęcia te stały się w dużej mierze synonimiczne, choć "droga dla pieszych" jest pojęciem szerszym, potencjalnie obejmującym pas buforowy i obsługujący.

Czy mogę parkować na drodze dla pieszych?

Tak, na zasadach, które obowiązywały wcześniej dla chodników. Czyli pojazdem do 2,5 t, jednym bokiem lub osią, przy zachowaniu minimalnej szerokości chodnika dla pieszych i braku zakazu.

Czy mogę jeździć rowerem lub hulajnogą elektryczną po drodze dla pieszych?

Hulajnogą elektryczną i UTO – tak, w zasadzie po całej drodze dla pieszych (z uwzględnieniem przepisów). Rowerem – wyjątkowo, w trudnych warunkach, gdy chodnik ma min. 2m szerokości i brak alternatywnej drogi rowerowej.

Czym jest przejście sugerowane?

To nieoznakowane miejsce umożliwiające przejście przez jezdnię, drogę rowerową lub torowisko, dostosowane technicznie, ale nie dające pieszemu pierwszeństwa.

Czy mam pierwszeństwo na przejściu sugerowanym?

Nie, na przejściu sugerowanym pieszy nie ma pierwszeństwa. Musi zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pojazdom.

Jak teraz przechodzić przez drogę dla rowerów?

Podobnie jak przez jezdnię. Należy korzystać z przejść dla pieszych, a poza nimi – z przejść sugerowanych lub zachowując odległość ponad 100 m od przejścia dla pieszych. Należy zachować ostrożność i ustępować pierwszeństwa rowerom.

eśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Chodnik a droga dla pieszych: Kluczowe zmiany w przepisach, możesz odwiedzić kategorię Bezpieczeństwo Rowerowe.