Historia Zalewu Koronowskiego

Historia Zalewu Koronowskiego, malowniczo położonego w sercu Borów Tucholskich, jest nierozerwalnie związana z rozwojem hydroenergetyki w Polsce. Choć dzisiaj zachwyca on swoim pięknem i stanowi popularne miejsce wypoczynku, jego powstanie było wynikiem wieloletnich planów i ambitnych projektów inżynieryjnych. Cofnijmy się w czasie, aby prześledzić, jak rodziła się idea tego sztucznego jeziora i jak doszło do jej realizacji.

Początki i pierwsze plany

Już w latach 20. XX wieku zrodził się pomysł budowy stopni wodnych na rzece Brdzie. Dostrzeżono potencjał hydroenergetyczny tej rzeki i zaczęto rozważać możliwości jego wykorzystania. Jednym z pionierów w tej dziedzinie był profesor Karol Pomianowski, wybitny inżynier hydrotechnik, który miał na swoim koncie realizację zapór w Rożnowie na Dunajcu i w Żurze na Wdzie. To właśnie on, w latach 1929-1932, opracował pierwszy projekt kompleksowego zagospodarowania Brdy.

Projekt profesora Pomianowskiego był śmiały i wizjonerski. Zakładał budowę głównej zapory 5 kilometrów na północny zachód od Koronowa. Miała być ona wspomagana mniejszą zaporą przy ujściu potoku Kręgiel do Brdy. Ponadto, planowano stworzenie systemu kaskad na samej Brdzie oraz podpiętrzenie szeregu jezior polodowcowych: Białe, Lipkusz, Stoczek, Piaseczno, Strzemno, Turzynek i Krzywe Kolano. Głównym beneficjentem i inwestorem przedsięwzięcia miała być elektrownia „Gródek”.

W 1933 roku, w ramach przygotowań do realizacji projektu, wykonano dokładne zdjęcia tachimetryczne terenu. Niestety, ambitne plany pokrzyżował kryzys ekonomiczny, który dotknął Polskę w latach 30. XX wieku. Problemy finansowe i brak środków na tak dużą inwestycję spowodowały, że prace zostały odłożone na czas nieokreślony. Późniejszy wybuch II wojny światowej ostatecznie przekreślił możliwość realizacji projektu w przedwojennej formie.

Powrót do idei po wojnie

Po zakończeniu wojny, w zrujnowanej Polsce, potrzeba odbudowy i rozwoju gospodarki była ogromna. Wzrosło zapotrzebowanie na energię elektryczną, a idea wykorzystania potencjału hydroenergetycznego Brdy powróciła. W 1946 roku profesor Karol Pomianowski, wspólnie z inżynierem Alfonsem Hoffmannem, na zlecenie Zjednoczenia Energetycznego Okręgu Pomorskiego, opracowali nowy, znacznie bardziej rozbudowany projekt. Był on odpowiedzią na powojenne realia i zwiększone potrzeby energetyczne kraju.

Kolejnym krokiem w kierunku realizacji inwestycji było opracowanie dokumentacji technicznej przez Warszawski „Energoprojekt” w 1952 roku. Prace te, prowadzone pod kierownictwem inżyniera Józefa Dębskiego, stanowiły kluczowy etap przygotowań. Projekt budowy zapory i elektrowni wodnej w Koronowie urósł do rangi jednej z największych inwestycji budowlanych pierwszej pięciolatki. Jego celem było znaczące zwiększenie produkcji energii elektrycznej i rozwiązanie problemów z jej niedoborem, które hamowały rozwój elektryfikacji kraju.

Realizacja inwestycji i powstanie Zalewu

Decyzja o budowie zapory zapadła w 1953 roku. Inwestycja została oficjalnie umieszczona w Narodowym Planie Inwestycji na rok 1956. Rozpoczęto intensywne prace budowlane, które trwały kilka lat. Było to ogromne przedsięwzięcie logistyczne i inżynieryjne, wymagające zaangażowania licznych specjalistów i pracowników. Ukończenie budowy nastąpiło w roku 1960.

Przed napełnieniem zbiornika wodą, konieczne było przesiedlenie mieszkańców wsi Olszewka, która znajdowała się na terenie przyszłego zalewu. Dokonano również rozbiórki zabudowań. Był to trudny, ale nieunikniony etap inwestycji. Napełnianie zbiornika wodą rozpoczęto pod koniec listopada 1960 roku. Woda stopniowo zalewała dolinę Brdy, tworząc rozległy akwen, który znamy dzisiaj jako Zalew Koronowski.

Już na początku marca 1961 roku elektrownia wodna w Koronowie została oddana do użytku. Od tego czasu nieprzerwanie produkuje energię elektryczną, stanowiąc ważny element polskiego systemu elektroenergetycznego. Obecnie, Elektrownia Wodna Koronowo znajduje się w pierwszej dziesiątce elektrowni wodnych w Polsce pod względem mocy. Zalew Koronowski, który powstał dzięki tej inwestycji, stał się nie tylko źródłem energii, ale również cennym walorem przyrodniczym i turystycznym regionu.

Podsumowanie

Historia Zalewu Koronowskiego to opowieść o ambitnych planach, przezwyciężaniu trudności i determinacji w dążeniu do celu. Od pierwszych projektów profesora Pomianowskiego, przez lata zastoju i wojny, aż po powojenną realizację, proces powstawania tego zbiornika był długi i złożony. Efektem tych wysiłków jest nie tylko elektrownia wodna, ale również przepiękne jezioro, które stanowi ozdobę regionu i miejsce wypoczynku dla wielu.

eśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Historia Zalewu Koronowskiego, możesz odwiedzić kategorię Kultura i Społeczność Rowerowa.