Stary Rynek w Zawierciu: Historia i Współczesność

Zawiercie, miasto o bogatej historii przemysłowej, skrywa wiele fascynujących miejsc. Jednym z nich jest Stary Rynek, osiedle położone w zachodniej części miasta. Choć nazwa sugeruje centralne położenie i tętniący życiem plac targowy, rzeczywistość Starego Rynku jest bardziej złożona i wielowymiarowa. Czy Zawiercie ma rynek na Starym Rynku? Aby odpowiedzieć na to pytanie, musimy zagłębić się w historię i współczesność tego wyjątkowego miejsca.

Położenie i Charakterystyka Starego Rynku

Stary Rynek, jak wspomniano, leży w zachodniej części Zawiercia. Jego granice wyznaczają linia kolejowa, droga krajowa nr 78 oraz ulice Zachodnia, Cerefisko i Podmiejska. W bliskim sąsiedztwie znajduje się osiedle TAZ, co ma swoje historyczne uzasadnienie, o czym przekonamy się później. Osiedle charakteryzuje się zabudową wielorodzinną, liczącą 76 budynków, z czego aż 58 powstało przed 1945 rokiem. To czyni Stary Rynek osiedlem z największą liczbą przedwojennych budynków wielorodzinnych w Zawierciu.

W 2015 roku Stary Rynek zamieszkiwało 3482 osoby. Niestety, osiedle zmaga się z problemami społecznymi i środowiskowymi. Charakteryzuje się najwyższym w mieście wskaźnikiem bezrobocia (85,6 osób na 1000 mieszkańców) oraz przestępczości (38,5 przestępstw na 1000 mieszkańców). Dodatkowo, stan środowiska naturalnego jest zły, co jest wynikiem niskiej emisji, zanieczyszczenia rzeki Warty oraz bliskości terenów przemysłowych. Paradoksalnie, mimo tych problemów, Stary Rynek przoduje w Zawierciu pod względem zagęszczenia placówek handlowych.

Historia Starego Rynku: Od Przędzalni do Centrum Handlu

Historia Starego Rynku jest fascynująca i nierozerwalnie związana z rozwojem przemysłowym Zawiercia. Pierwszym zakładem, który powstał na tym terenie, była przędzalnia bawełny założona w 1833 roku przez Piotra Gostkowskiego. Była to pierwsza tego typu fabryka w Zagłębiu Dąbrowskim, co świadczy o pionierskim charakterze tego przedsięwzięcia. Przędzalnia przechodziła różne koleje losu, zmieniając właścicieli i doświadczając pożaru w 1877 roku. Ostatecznie, w 1878 roku została przejęta przez Towarzystwo Akcyjne Zawiercie (TAZ), które miało ogromny wpływ na rozwój osiedla.

W 1881 roku TAZ wybudował przyzakładowy szpital, co było przejawem dbałości o pracowników, choć ówczesne warunki mieszkaniowe w okolicy były dalekie od ideału. Pod koniec XIX wieku mieszkania robotnicze były opisywane jako „wilgotne, ciasne i brudne”, co ukazuje trudne realia życia mieszkańców Starego Rynku w tamtych czasach. Nazwa osiedla pochodzi od ulicy Stary Rynek, która od początku XX wieku pełniła istotne funkcje handlowe. To właśnie Stary Rynek był pierwszym placem targowym w Zawierciu.

Rozwój handlu na Starym Rynku nabrał tempa na początku XX wieku. W 1904 roku gubernator piotrkowski zatwierdził uchwałę wsi Zawiercie o organizacji cotygodniowych targów. Od maja 1904 roku w każdy czwartek odbywały się targi na terenie nazwanym Nowym Rynkiem. W tym samym okresie rozwinęła się sieć ulic w okolicach Nowego Rynku, m.in. Apteczna, Hoża, Marszałkowska i Stary Rynek. W 1921 roku Rada Miejska podjęła decyzję o budowie trotuarów i chodników z płyt betonowych na ulicach Marszałkowskiej i Aptecznej, co świadczy o urbanizacji tego obszaru.

Stary Rynek w Okresie Międzywojennym i Wojennych

Po I wojnie światowej handel na Starym Rynku i w okolicach Nowego Rynku zdominowali żydowscy kupcy. Społeczność żydowska w Zawierciu była liczna i aktywna, posiadając synagogę od 1880 roku i gminę wyznaniową utworzoną w 1905 roku przy ulicy Hożej. Oprócz sklepów, w okresie międzywojennym na terenie Starego Rynku działały szkoły, biblioteka, apteka oraz związki zawodowe pracowników przemysłu włókienniczego i metalowego. To świadczy o tym, że Stary Rynek był nie tylko centrum handlowym, ale także ważnym ośrodkiem społecznym i kulturalnym.

Tragiczny rozdział w historii Starego Rynku rozpoczął się wraz z wybuchem II wojny światowej i okupacją niemiecką. W maju 1941 roku w Zawierciu utworzono getto, które obejmowało ulice Stary Rynek, Nowy Rynek, Apteczną, Widok, Marszałkowską, Ciemną, Ciasną i Górnośląską. Przy ulicy Widok swoją siedzibę miała policja żydowska. Getto w Zawierciu zostało zlikwidowane w sierpniu 1943 roku, co było tragicznym wydarzeniem w historii miasta i Starego Rynku.

Powojenny Rozwój i Współczesność Starego Rynku

Po zakończeniu II wojny światowej Stary Rynek przeszedł kolejne przemiany. Powstały tu Zawierciańskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego, technikum samochodowe i szkoła handlowa. W 1950 roku zbudowano boisko klubu sportowego „Włókniarz”. Ulice Nowy Rynek i Marszałkowska nadal były głównymi arteriami handlowymi Zawiercia. Sytuacja zmieniła się w 1970 roku, kiedy nad częścią Nowego Rynku zbudowano wiadukt nad torami kolejowymi. Dwa lata później Nowy Rynek został przemianowany na plac Jarosława Dąbrowskiego.

Po 1989 roku na ulicy Marszałkowskiej odnowiono budynki, a ulica ta wraz z Apteczną i Hożą nadal pełniła funkcje handlowe. Jednak na początku XXI wieku dało się zauważyć wzrost liczby zamkniętych sklepów w okolicy. Współczesny Stary Rynek to osiedle z bogatą historią, ale i licznymi problemami. Z jednej strony, ma potencjał handlowy i unikalny charakter. Z drugiej, boryka się z problemami społecznymi i środowiskowymi. Czy Stary Rynek w Zawierciu odzyska swój dawny blask i stanie się ponownie tętniącym życiem centrum handlowym? Przyszłość pokaże, ale historia tego miejsca jest na tyle fascynująca, że warto o nim pamiętać i doceniać jego unikalny charakter.

Czy Stary Rynek Nadal Ma Rynek?

Odpowiadając na pytanie postawione na początku artykułu: czy Stary Rynek nadal ma rynek? W dosłownym sensie, Stary Rynek nie jest już tradycyjnym placem targowym. Funkcję tę przejął Nowy Rynek, a później plac Jarosława Dąbrowskiego. Jednak w szerszym kontekście, Stary Rynek nadal pełni funkcję rynku, czyli miejsca wymiany handlowej i społecznej. Duże zagęszczenie placówek handlowych świadczy o tym, że handel nadal jest ważną częścią życia tego osiedla. Mimo wyzwań, Stary Rynek pozostaje ważnym punktem na mapie Zawiercia, miejscem z historią i potencjałem na przyszłość.

eśli chcesz poznać inne artykuły podobne do Stary Rynek w Zawierciu: Historia i Współczesność, możesz odwiedzić kategorię Kultura i Społeczność Rowerowa.